zaterdag 2 april 2016

6 april: voor of tegen... Wat?

Oekraïne. Iedereen die wel eens iets van me gelezen heeft weet dat de situatie in het land me erg aangrijpt. Het land kent een geschiedenis die niet bepaalt rooskleurig is en ook in het heden is het land toneel van een proxyoorlog tussen "West" en "Oost". En wij maken allemaal deel uit van deze oorlog, of we dit nu willen of niet. Wij kunnen ons met ons stemrecht namelijk uitspreken voor of tegen de associatieovereenkomst tussen de EU en Oekraïne. Maar wat is die overeenkomst nou? Is het nu goed of slecht voor onze economie en voor de Oekraïense economie? En zitten er nog meer haken en ogen aan?

Om die vraag te beantwoorden heb ik het verdrag gelezen. Het had iets weg van de Twilightserie. Soms moest ik lachen, soms moest ik huilen, vaak moest ik paragrafen opnieuw lezen en als je zoiets hebt van "nu ben ik er klaar mee", ben je op de helft. Een van mijn favoriete passages was: "Wanneer de bepalingen van deze overeenkomst ten aanzien van bepaalde aangelegenheden minder gunstig zijn dan die van bestaande overeenkomsten tussen de individuele lidstaten van de Europese Unie en Oekraïne, hebben de gunstigere bepalingen voorrang, onverminderd de verplichtingen van de EU-partij en met inachtneming van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie." Prachtig toch? Maar wat staat er nou?

Het verdrag is grotendeels een handelsverdrag. Het belangrijkste doel (gebaseerd op de hoeveelheid pagina's die dit deel inneemt) van dit verdrag is om regelgeving en protocollen aan te passen om het voor Oekraïne makkelijker te maken om handel te drijven in Europa, en vice versa. Maar dit is zeker niet het enige doel! Het is ook een politieke overeenkomst.

De angst van veel tegenstanders is dat dit verdrag het begin is van een lidmaatschap van de EU voor Oekraïne. Voorstanders zeggen dat dit onzin is en dat dit niet in het verdrag staat. Dus laten we maar gelijk antwoord zoeken op die dringende vraag: is Oekraïne straks lid van de EU, en misschien zelfs de NAVO?

Het klopt dat hierover niks staat in het verdrag. Dat zou politiek gezien ook heel dom zijn. Dit was namelijk een overeenkomst gesloten met de voormalige president Yanukovich. Die zag natuurlijk in dat een groot deel van de bevolking in voornamelijk Oost Oekraïne hier niet op zat te wachten, en zou daar dus nooit mee akkoord zijn gegaan.

Het verdrag sluit het echter niet uit. Zo staat er in het verdrag: "In aanmerking nemend dat deze Overeenkomst geen afbreuk zal doen aan de betrekkingen tussen de EU en Oekraïne en ruimte laat voor verdere ontwikkelingen;". Dit verdrag is al vrij vergaand. Verdere ontwikkelingen zouden dus inderdaad kunnen betekenen dat, hoewel dit niet reëel is in de komende jaren, Oekraïne lid wordt van de EU.

Een ander politiek onderdeel van het verdrag is het Gezamelijke Defensiebeleid. De doelstellingen zijn als volgt geformuleerd:
" * verdere dialoog en meer samenwerking tussen de partijen op het vlak van veiligheid en defensie;
 * bevordering van de beginselen van onafhankelijkheid, soevereiniteit, territoriale integriteit en de onschendbaarheid van de grenzen."
In de media hoor ik hier nooit iets over, maar dit vind ik persoonlijk misschien nog wel het gevaarlijkste onderdeel van het verdrag. Oekraïne is een land waar een burgeroorlog woedt. Het Oekraïense leger en groepen gesteund door de regering schenden nog altijd de mensenrechten in het oosten van het land, zoals vastgesteld door onder andere Human Rights Watch. Steun aan dit leger betekent dus ook het steunen van mensenrechtenschendingen.

Hoewel er verschillende formuleringen in het verdrag staan die de dialoog bij conflicten moet stimuleren, staan er ook formuleringen zoals bovengenoemde die militair ingrijpen rechtvaardigen. De kans is dus groot dat dit verdrag de schrijnende situatie in het oosten van het land niet bevordert.

De burgers in het oosten worden in feite het zwijgen opgelegd. Zo organiseerde de regering die na de geweldadige coup in 2014 aan de macht kwam geen verkiezingen in het oosten van het land. Om de burgers toch een stem te geven werd de macht de facto overgenomen door de Volksrepubliek Donetsk en de Volksrepubliek Lughansk. De regering in Kiev voert nog altijd oorlog om dit terrein terug te winnen. Het is op dit moment relatief rustig, de overeenkomst om over te gaan tot een staakt-het-vuren houdt redelijk stand.

Wat ook belangrijk om in het achterhoofd te houden, is de totstandkoming van dit akkoord. De gruwelijkheden op het "Majdanplein" (wat een tautologie is, Majdan is namelijk al Oekraïens voor "Plein") worden door zowel de voor- als tegenstanders gebruikt. Voorstanders benadrukken de wanhoop van de Oekraïeners om tot een akkoord met de EU te komen en het feit dat de vele dodelijke slachtoffers anders voor niks zijn gevallen. Tegenstanders vinden dat de hoge politici nooit op het plein hadden mogen spreken en geen opjuttende teksten hadden mogen gebruiken als "Wij hebben gewonnen!" , "Maak uw keuze, onze welvaart of hun (Rusland, toev.) achteruitgang!" en "Oekraïne, u bent welkom in de EU.".

Deze week bleek ook dat als je uit liefdadigheid voor Oekraïne wilt stemmen, je beter geen Ja-stem kunt geven. Een onderzoeksbureau in Kiev heeft de gevolgen voor de Oekraïense economie doorberekend. Daaruit bleek dat vooral een handvol grote bedrijven zullen profiteren. De Ivan en Svetlana van Oekraïne zullen vooral negatieve gevolgen ervaren.

Nederlandse exporteurs zijn verdeeld. Ongeveer evenveel zijn voor als tegen het verdrag. De voorstanders denken dat de import- en exporttarieven wegvallen. De tegenstanders vrezen voor de relatie met Rusland, dat een veel grotere afzetmarkt is dan Oekraïne. Deze angst is terecht, omdat er in het verdrag wordt gesproken over het afstemmen van handelsbeperkingen (sancties). Als wij de handel met Rusland willen oppakken, maar Oekraïne en Rusland gooien nog steeds met modder naar elkaar, heeft 1 van de 2 een probleem door dit verdrag.

Zo blijkt maar weer dat een weloverwogen en goed onderbouwde beslissing nemen op 6 april nog niet zo makkelijk is als het lijkt. Een Nee-stem is in ieder geval geen stem voor Poetin, zoals het Ja-kamp u wilt laten geloven. En een Ja-stem is ook geen blanco cheque in een bodemloze put, zoals het Nee-kamp u weer wilt laten geloven. Eventuele aanspraak op EU-voorzieningen zal niet anders gaan dan steun aan andere landen, waar je dan weer voor of tegen kunt zijn... Succes!


Geen opmerkingen:

Een reactie posten